રૂમમેટ સાથે ભાડું અને બિલ કેવી રીતે વહેંચવાં
ભાડું, લાઈટ બિલ, Wi-Fi, પાણીના જાર, કામવાળા અને કરિયાણું — ફ્લેટમેટ સાથે વાજબી રીતે વહેંચવાની પદ્ધતિ અને UPI થી મહિને હિસાબ પૂરો કરવાની રીત.
એપ જાતે જોવી છે? Lekhhaa — ભારત માટે મફત બિલ વહેંચણી એપ — Android, iOS અને વેબ પર મફત.
અમદાવાદ, સુરત, પુણે કે બેંગલોરમાં ફ્લેટ શેર કરો એટલે દર મહિને એક જ સવાલ ફરી ફરી આવે છે — કોણે શું ભરવાનું. ભાડું એક તારીખે, લાઈટ બિલ બીજી, Wi-Fi ત્રીજી, પાણીના જાર જ્યારે ખૂટે ત્યારે, અને કરિયાણું તો રોજ. ભરનારા જુદા જુદા હોય છે અને મહિનાના અંતે કોઈ એકને હંમેશાં એવું લાગે છે કે તે વધારે ભરે છે.
પહેલું પગલું: ભાડાની રીત ઘરમાં રહેવા આવતાં પહેલાં નક્કી કરો
આ વાત પછી પર ટાળવા જેવી નથી. સામાન ગોઠવાઈ ગયા પછી રૂમની વહેંચણી પર ચર્ચા શરૂ થાય તો એ ચર્ચા ક્યારેય સારી રીતે પૂરી થતી નથી.
સરખા ભાગે — કુલ ભાડું ભાગ્યા માણસોની સંખ્યા. જ્યાં બધા રૂમ લગભગ સરખા હોય અને બધા સરખી રીતે ઘર વાપરતા હોય ત્યાં આ સૌથી સાફ રીત છે.
રૂમના માપ પ્રમાણે — મોટા રૂમવાળો વધારે ભરે. ₹36,000 ના 3BHK માં જો એક રૂમ સ્પષ્ટપણે મોટો હોય અને તેમાં અલગ બાથરૂમ હોય તો ₹14,000 અને ₹11,000 અને ₹11,000 જેવી વહેંચણી વાજબી બેસે છે.
રહેનારની સંખ્યા પ્રમાણે — એક રૂમમાં યુગલ રહેતું હોય તો એ રૂમ પર બે માણસનો ભાગ આવે. ત્રણ રૂમના ફ્લેટમાં ચાર જણ હોય ત્યાં ભાડું ચાર ભાગમાં વહેંચાય, ત્રણમાં નહીં — કારણ કે વીજળી, પાણી અને સફાઈ પણ ચાર જણ વાપરે છે.
ડિપોઝિટને મહિનાના હિસાબમાં ભેળવો નહીં
ડિપોઝિટ ખર્ચ નથી, જમા રકમ છે. તેને મહિનાના ખર્ચ સાથે ભેળવશો તો હિસાબ ગૂંચવાઈ જશે. કોણે કેટલી ડિપોઝિટ ભરી તે અલગથી લખી રાખો.
ફ્લેટ છોડતી વખતે માલિક જે પાછું આપે તે બરાબર એ જ પ્રમાણમાં વહેંચાવું જોઈએ. રંગકામ કે નાની મરામત માટે કપાયેલા પૈસા બધા સરખા ભાગે ભોગવે, સિવાય કે નુકસાન સ્પષ્ટપણે કોઈ એકનું કરેલું હોય.
વીજળીનું બિલ — સૌથી વધુ ઝઘડા અહીં થાય છે
મોટા ભાગના ફ્લેટમાં એક જ મીટર હોય છે, એટલે વીજળી સરખા ભાગે વહેંચવી પડે છે. ઉનાળામાં જ્યારે એક રૂમમાં AC ચાલતું હોય અને બીજામાં પંખો, ત્યારે આ અન્યાયી લાગે છે.
વ્યવહારુ ઉકેલ — AC વાળા રૂમ પર ઉનાળાના મહિનાઓમાં નક્કી કરેલી વધારાની રકમ મૂકો, ધારો કે મહિને ₹800, અને બાકીનું બિલ સરખા ભાગે વહેંચો. આંકડો ચોક્કસ ન હોય તો પણ ચાલશે; વાત નક્કી હોવી જોઈએ, સંપૂર્ણ ન્યાય નહીં.
Wi-Fi, પાણીના જાર, સફાઈવાળા અને સોસાયટીના મેન્ટેનન્સ માટે સરખા ભાગે વહેંચણી લગભગ હંમેશાં યોગ્ય રહે છે. આ બધું બધા સરખું વાપરે છે.
કરિયાણું — વહેંચવું કે અલગ રાખવું
અહીં બે રસ્તા છે અને બંને ચાલે છે, પણ વચ્ચેનો રસ્તો કામ કરતો નથી.
સંપૂર્ણ સહિયારું — રસોડાનું બધું ભેગું, દર મહિને સરખા ભાગે. જ્યાં બધા સાથે જમતા હોય અને ખાવાની ટેવ મળતી આવતી હોય ત્યાં આ સહેલું છે.
સંપૂર્ણ અલગ — દરેકનું પોતાનું. જ્યાં એક જણ ઘરે રાંધે અને બીજો રોજ બહાર ખાય ત્યાં આ જ વાજબી છે.
જે નથી ચાલતું તે છે અડધું સહિયારું — દૂધ, તેલ અને મસાલા સહિયારા પણ બાકી બધું અલગ. આમાં દર અઠવાડિયે નાની નાની ગણતરી કરવી પડે છે અને એ કંટાળાજનક છે. જો સહિયારું રાખવું જ હોય તો બધું જ સહિયારું રાખો.
કામવાળા અને રસોઈવાળાનો પગાર
આ ખર્ચ સરખા ભાગે વહેંચાય, પણ એક શરત સાથે — કામનો ભાર પણ સરખો હોવો જોઈએ. જો રસોઈવાળા ફક્ત બે જણ માટે રાંધતાં હોય તો પગાર બે જણ વચ્ચે વહેંચાય, ચાર વચ્ચે નહીં.
આ ખર્ચ દર મહિને એકસરખો હોય છે, એટલે તેને એક વાર ગોઠવીને દર મહિને એ જ રીતે નોંધી નાખવો સૌથી સહેલું છે. Lekhhaa માં આવો નિયમિત ખર્ચ દર મહિને એ જ રીતે નાખી શકાય છે અને બેલેન્સ આપોઆપ ગણાતું રહે છે.
વચ્ચે આવનારો કે વચ્ચે જનારો ફ્લેટમેટ
કોઈ મહિનાની 14 તારીખે આવે તો તેની પાસેથી આખા મહિનાનું ભાડું ન લેવાય. દિવસના હિસાબે ગણો — ₹12,000 ના ભાગનું 17 દિવસનું એટલે લગભગ ₹6,600.
જનારા માટે નિયમ ઊલટો છે. મોટા ભાગના ઘરોમાં એક મહિનાની નોટિસનું ધોરણ હોય છે. જો કોઈ નોટિસ વગર જાય તો તેની જગ્યા ભરાય ત્યાં સુધીનું ભાડું તેની જવાબદારી ગણવી — આ વાત પણ પહેલા દિવસે જ નક્કી કરી લેવી.
મહિનાનો હિસાબ પૂરો કરવાની રીત
એક તારીખ નક્કી કરો, સામાન્ય રીતે પગાર આવ્યાના બે-ત્રણ દિવસમાં. એ દિવસે બધા ખર્ચ નોંધાયેલા હોવા જોઈએ, બેલેન્સ જોવાય અને UPI થી ટ્રાન્સફર થઈ જાય.
ટ્રાન્સફર ઓછામાં ઓછા રાખો. ચાર જણના ફ્લેટમાં દરેક દરેકને મોકલવાને બદલે ડેટ સિમ્પ્લિફિકેશન વાપરીને બે કે ત્રણ ટ્રાન્સફરમાં કામ પતાવી શકાય છે. Lekhhaa આ ગણતરી જાતે કરી આપે છે અને ઍપ મફત છે.
ઝઘડા વગર ઘર ચલાવવાના ત્રણ નિયમ
દરેક સહિયારો ખર્ચ નોંધાય — ₹90 ના પાણીના જારથી માંડીને ₹18,000 ના ભાડા સુધી. જે નોંધાતું નથી એ જ પાછળથી ઝઘડાનું કારણ બને છે.
હિસાબ બધાને દેખાય — એક જ માણસ ચોપડો રાખે અને બાકીના તેના પર ભરોસો કરે એ ગોઠવણ લાંબી ચાલતી નથી. ગ્રુપ એવું હોવું જોઈએ જ્યાં દરેક જણ કોઈ પણ સમયે પોતાનું બેલેન્સ જોઈ શકે.
યાદ કરાવવાનું અંગત ન બનાવો — જ્યારે આંકડો ઍપમાં દેખાતો હોય ત્યારે યાદ કરાવવું એ ફરિયાદ નથી રહેતી, ફક્ત માહિતી બની જાય છે. મોટા ભાગની કડવાશ આ એક ફરકથી જ ટળી જાય છે.
આજે તમારા ફ્લેટ માટે એક ગ્રુપ બનાવો, આ મહિનાનું ભાડું અને લાઈટ બિલ નાખો, અને બધા ફ્લેટમેટને જોડો. પહેલા મહિને જ ખબર પડી જશે કે ખરેખર કોણ કેટલું ભરે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
રૂમના માપ પ્રમાણે ભાડું વહેંચવું કે સરખા ભાગે?
જ્યાં બધા રૂમ લગભગ સરખા હોય ત્યાં સરખા ભાગે વહેંચણી સૌથી સાફ છે. જ્યાં કોઈ એક રૂમ સ્પષ્ટપણે મોટો હોય કે તેમાં અલગ બાથરૂમ હોય ત્યાં માપ પ્રમાણે વહેંચવું વાજબી છે — જેમ કે ₹36,000 ના ફ્લેટમાં ₹14,000 અને ₹11,000 અને ₹11,000. મહત્વનું એ છે કે આ નિર્ણય રહેવા આવતાં પહેલાં લેવાય.
એક રૂમમાં યુગલ રહેતું હોય તો ભાડું કેવી રીતે વહેંચાય?
એ રૂમ પર બે માણસનો ભાગ ગણવો જોઈએ, એક નહીં. ત્રણ રૂમના ફ્લેટમાં ચાર જણ રહેતા હોય તો ભાડું ચાર ભાગમાં વહેંચાય. કારણ સાદું છે — વીજળી, પાણી, Wi-Fi અને સફાઈ ચાર જણ વાપરે છે, ત્રણ નહીં. રૂમનું માપ પણ ધ્યાનમાં લેવું હોય તો બંને વાત ભેગી કરીને ભાગ નક્કી કરી શકાય.
AC વાળા રૂમનું વીજળી બિલ કેવી રીતે ગણવું?
મોટા ભાગના ફ્લેટમાં એક જ મીટર હોય છે એટલે ચોક્કસ ગણતરી શક્ય નથી. વ્યવહારુ રીત એ છે કે ઉનાળાના મહિનાઓમાં AC વાળા રૂમ પર નક્કી કરેલી વધારાની રકમ મૂકો, ધારો કે મહિને ₹800, અને બાકીનું બિલ સરખા ભાગે વહેંચો. આંકડો સંપૂર્ણ ન્યાયી હોવો જરૂરી નથી, પણ પહેલેથી નક્કી હોવો જરૂરી છે.
સિક્યોરિટી ડિપોઝિટનો હિસાબ કેવી રીતે રાખવો?
ડિપોઝિટ ખર્ચ નથી પણ જમા રકમ છે, એટલે તેને મહિનાના હિસાબમાં ભેળવવી નહીં. કોણે કેટલી ડિપોઝિટ ભરી તે અલગથી લખી રાખો. ફ્લેટ છોડતી વખતે માલિક જે પાછું આપે તે બરાબર એ જ પ્રમાણમાં વહેંચાય. રંગકામ કે મરામત માટે કપાયેલા પૈસા બધા સરખા ભાગે ભોગવે, સિવાય કે નુકસાન કોઈ એકનું સ્પષ્ટ કરેલું હોય.
મહિનાની વચ્ચે આવનારા ફ્લેટમેટ પાસેથી કેટલું ભાડું લેવું?
આખા મહિનાનું નહીં, દિવસના હિસાબે લેવું. જો તેનો ભાગ ₹12,000 હોય અને તે 14 તારીખે આવે તો 17 દિવસનું લગભગ ₹6,600 થાય. જનારા માટે એક મહિનાની નોટિસનું ધોરણ રાખો, અને નોટિસ વગર જાય તો જગ્યા ભરાય ત્યાં સુધીનું ભાડું તેની જવાબદારી — આ વાત પહેલા દિવસે જ નક્કી કરી લેવી.